"Soğuk algınlığı" tek bir virüsün neden olduğu bir hastalık değil. Eğer daha önce "bir soğuk algınlığı" geçirip grip ve Covid-19 testleriniz negatif çıktıysa, virüslerin gizli dünyasıyla zaten karşılaşmışsınız demektir. Yıl boyu çevremizde dolaşan ve çoğuna test yapılmayan düzinelerce solunum yolu virüsü vardır. Her hafta, biliyorsunuz, sizlerle hangisinin dolaşımda olduğunu paylaşmamızın nedeni de bu. Sadece influenza veya Covid için test yaptırmanızın yetmeyeceği dönemler olabilir. Yani şu anda sizi hasta eden bizim yakından takip ettiğimiz ve klinisyenlerin tanıdığı, ancak adını hiç duymadığınız virüslerden biri olabilir. Örneğin, bu hafta sizi hasta eden virüsün Parainfluenza tip 1 veya coronavirüs NL63 olma ihtimali daha yüksek.

Parainfluenza virüsleri, ismine rağmen, influenza virüsleriyle yakından ilişkili değildir. Parainfluenza virüsleri 4 adettir; 1-2-3-4 olarak numaralandırılırlar. Diğer solunum yolu virüslerine benzer semptomlara neden olurlar. Öksürük, boğaz ağrısı ve burun tıkanıklığı ile seyreden hafif üst solunum yolu enfeksiyonu, özellikle bebeklerde krup, bronşiyolit, bronşit veya zatürreye varan akciğer tutulumuna neden olabilirler.  Ayrıca astım gibi altta yatan akciğer rahatsızlıkları olan çocuklarda daha ağır seyredebilirler. Çocuklarda ciddileşen hastalıkta havlama tarzı öksürük, ses kısıklığı, stridor ve hırıltılı solunum gözlenebilir.

Yetişkinlerde, şiddetli parainfluenza enfeksiyonları daha nadirdir. Ancak özellikle yaşlılarda veya bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde bronşit veya zatürreye yol açabilir. Bulaşma solunum yolu damlacıkları ve kontamine yüzeyler yoluyla gerçekleşir ve farklı türler yılın farklı zamanlarında dolaşarak grip mevsimi dışında da hastalık yapabilirler.

Yaygın insan koronavirüslerinden olan NL63 de şu anda dolaşımda. Covid-19'dan önce, OC43, 229E, NL63 ve HKU1 dahil olmak üzere birçok insan koronavirüsü zaten küresel olarak dolaşmaktaydı. NL63 ve HKU1, 2000'li yılların başlarında tespit edilmiş olsa da genetik analizler bunların on yıllarca öncesinden beri insanlarda dolaştığını göstermektedir.

Genellikle "nezle" olarak adlandırılan hafif solunum yolu hastalıklarına neden olurlar. Sağlıklı yetişkinlerde enfeksiyon genellikle burun akıntısı, öksürük, boğaz ağrısı ve hafif ateş gibi belirtilere neden olur. Çoğu insan yaşamı boyunca tekrarlayan enfeksiyonlar geçirir ve bu enfeksiyonlar genellikle her seferinde daha hafif belirtilerle seyreder.

Bebeklerde, küçük çocuklarda, yaşlılarda ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde bu virüsler bazen bronşiyolit veya zatürre gibi daha ciddi alt solunum yolu hastalıklarına neden olabilir. Şiddetli vakalar nadir olmakla birlikte, bağışıklık sistemi zayıflamış yetişkinler bu normalde hafif olan virüslerden kaynaklanan uzun süreli semptomlar veya komplikasyonlar yaşayabilirler. Bulaşma solunum yolu damlacıkları ve yakın temas yoluyla gerçekleşir ve aktiviteleri genellikle kış aylarında zirve yapar, ama Covid-19 pandemisi sonrası mevsimsel görünümü bir miktar değiştiğinden ilkbahara girerken de sık gözlenmektedir.

Önleme

Kreşe veya okula yeni başlayan bir çocuğunuz varsa, sürekli hasta olacağını unutmayın. Kalabalıklara yeni girmeye başlayan ve başka çocuklarla oyuncaklarını, kalemlerini paylaşan çocuğunuz her gün yeni bir virüsle karşılaşır. Hastalanır, ama bağışıklık sistemi de bu yeni virüslere nasıl tepki vereceğini öğrenir. Böylece her geçen yıl virüslerle karşılaştığında daha az hastalanacaktır.

Tüm solunum yolu virüslerinin yayılma şekilleri benzer olduğu için korunma yöntemleri tanıdıktır. Bulundukları ortamın iyi havalandırılması ve el hijyenine dikkat etmek bulaşmayı azaltmaya yardımcı olur. Elbette, hasta olanların evde dinlenmesi diğer çocuklara bulaşmayı önlemek için önemli bir diğer önlemdir.

Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu