Baharın gelmesi ile kene mevsimi de başlıyor. Keneler, sıcak ve yeşil baharda çoğalır ve hastalığa neden onlarca patojen taşıyabilirler. Bu patojenlerin en bilineni Borrelia, yani Lyme hastalığı etkeni bir bakteridir. Lyme hastalığı olursa, grip benzeri semptomlara ve kene ısırığının olduğu yerde ciltte tipik bir döküntüye neden olur ve tedavi edilmezse nörolojik ve kardiyak sorunlar da dahil olmak üzere ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Tüm keneler hastalık taşımaz. Risk, kene türüne, coğrafyaya ve kenenin yapışma süresine bağlıdır. Kenelerden korunmak için DEET veya pikarin uygulamak, kıyafetlerinizi ve ekipmanınızı %0,5 permetrin içeren ürünlerle işlemek ve açık hava aktivitelerinden sonra kapsamlı kene kontrolü yapmak gibi önlemler alabilirsiniz.

Bu hastalığı önleyecek bir aşı nihayet yolda olabilir. Daha önce sahip olduğumuz tek aşı olan LYMErix, 2002 yılında piyasadan çekilmişti. Aşı aslında güvensiz değildi (FDA gerçek bir sorun bulmamıştı), ancak artrit yan etkileri hakkındaki söylentiler ve davalarla birlikte insanları korkutmuştu. Pfizer ve Fransız aşı şirketi Valneva, yeni aşı adaylarını, beş yaş ve üzeri 9.400 kişinin katıldığı geniş çaplı bir grupta denedi ve vakaların %70'inde etkili olduğunu açıkladı.

Lyme hastalığı aşısı nasıl çalışır?

Aşı, diğer aşılardan çok farklı çalışır. Sadece sizi korumakla kalmıyor, aynı zamanda kenenin içinde de etkili oluyor. Aşı, immun sistemi borrelia bakterisinde bulunan bir proteine (OspA adı verilen) karşı antikor üretmesi için eğitir. Kene sizi ısırdığında, kanınızı ve içindeki antikorları emer. Antikorlar, kenenin bağırsaklarındaki bakterileri de etkisiz hale getirerek, bakterilerin tükürük bezlerine ulaşmasını ve size bulaşmasını engeller.

Aşı, bir yıl içinde dört doz gerektiriyor, ayrıca kene mevsiminden önce yıllık bir takviye dozu da gerekiyor gibi görünüyor. Bu uygulamasını zorlaştırıyor. Lyme hastalığı bugün çok daha iyi biliniyor, bu da insanların korunma arayışında olmasına neden oluyor. Ancak aşı olmak istemek ve her dozu tamamlayabilmek zor gelebilir.

Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu