BMJ Open Gastroenterology'de yayımlanan bir araştırmaya göre, irritabl bağırsak sendromu (İBS) yaşayan birçok kişide D vitamini eksikliği görülmektedir. Daha sonra yapılan bir araştırmada ise İBS hastalarının %82'sinin de D vitamini seviyesinin düşük (20 ng/mL'den az) olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmalar, D vitamini ile İBS semptomları arasında bir bağlantı olup olmadığı sorusunu gündeme getirmektedir.
İrritabl bağırsak sendromu (İBS), genel popülasyonun yaklaşık %10’unu etkileyen kronik bir sindirim sistemi fonksiyon bozukluğudur ve yaşam kalitesini oldukça olumsuz etkiler.
"Güneş Vitamini" olarak da bilinen D vitamini, kalsiyum emilimi için gerekli olan ve vitamin olarak adlandırılan bir hormondur. Vücut, güneş ışığına maruz kaldığında veya yağlı balık, yumurta sarısı ve kırmızı et açısından zengin bir diyetle beslendiğinde bu yağda çözünen vitamini üretir.
İrritabl bağırsak sendromunun neden ve nasıl geliştiği bir sır olsa da, beslenme faktörlerinin ve stresin semptomları kötüleştirdiği bilinmektedir. Belirtileri arasında ishal veya kabızlık, şişkinlik, acil tuvalet ihtiyacı, dışkıda beyaz veya sarı mukus ve dışkının tam olarak çıkmadığı hissi yer alır. Yaşanan semptomlar, tanı konulmadığında hastalar için utanç verici olabilir.
D vitamini IBS semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir mi?
Ne yazık ki IBS'nin tetikleyicileri ve etkileri kişiden kişiye değiştiği için etkili bir tedavisi de bulunmamaktadır. 2021 yılında Birleşik Krallık'ta gerçekleştirilen bir çalışmada, D vitamini takviyelerinin IBS semptomlarının şiddetini azaltıp azaltamayacağı ve bunun hastaların yaşam kalitesini iyileştirip iyileştiremeyeceği değerlendirildi.
Çalışma, D vitamini takviyelerinin IBS semptomlarını hafifletmediğini; ancak IBS'li kişiler arasında D vitamini eksikliğinin yaygın olduğu ve bunun uzun vadede kırık ve osteoporoz riskini artırabileceği bulgularını ortaya koydu.
Düzenli D vitamini takviyesi, hastalarda D vitamini seviyelerinin artmasına yardımcı oldu ve bunun faydaları daha geniş anlamda kas ve kemik sağlığına katkıda bulundu; ancak IBS semptomları üzerindeki doğrudan etkisi değişmedi.
Bir diğer araştırma alanı ise IBS ile osteoporoz arasındaki ilişki incelendi. İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) hastalarında osteoporoz görülme sıklığı yüksektir ve araştırmalar, İBS hastalarında osteoporoz riskinin bu rahatsızlığa sahip olmayan hastalara göre önemli ölçüde daha yüksek olduğu doğrulandı. Kalsiyum ve D vitamini gibi önemli besin maddelerinin emiliminden sorumlu olan ince bağırsak, hassas ise, besinlerin emilimini etkileyebilecek bir reaksiyon yaşayabilirsiniz. Emilim zayıfsa osteoporoz da kaçınılmazdır.
Araştırmacılar, osteoporozun gelişimini önlemek için erken müdahaleyi önerdiler; ağırlık egzersizleri, D vitamini ve kalsiyum seviyelerinin yeterli olmasını sağlamak ve osteoporoz için erken tarama yer almaktadır. Bununla birlikte, en etkili tedavi yöntemini doğrulamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
D vitamininin faydaları
Bir diğer inceleme, D vitamini takviyelerinin depresyona karşı da koruyucu olabileceğini öne sürmektedir. Bu inceleme, vücuttaki D vitamini seviyeleri ile depresyon arasındaki ilişkiye dair gözlemsel çalışmalar ve daha sonra D vitamini seviyelerinin yükseltilmesinin depresyon riskini veya şiddetini azaltıp azaltamayacağını değerlendirmek için yapılan klinik çalışmaları özetlemiştir. D vitaminin faydalarının sağlıklı bir beden ve zihnin korunmasına destek olabileceği aşikârdır.
D Vitamin Toksisitesi
D vitamini seviyenizi artırmanın en iyi yolu, mümkünse güneşlenmek, güneşli havalarda yürümektir. Çünkü vücudunuz doğrudan güneş ışığına maruz kaldığında D vitamini üretir. Kış aylarında bu zorlaşır ve takviye almayı düşünebilirsiniz; ancak alınan her takviyenin bir riski olduğu unutulmamalıdır.
Takviye olarak çok fazla D vitamini alırsanız, vücudunuzda kalsiyum birikimi riskiyle karşı karşıya kalabilirsiniz. Bu durum, hiperkalsemi veya D vitamini zehirlenmesi olarak da bilinen bir rahatsızlığa yol açabilir; bu durum böbreklere ve kalbe zarar verebilir, kemiklerinizi zayıflatabilir.
Bu tür yan etkilerden kaçınmak için, vücudunuz için doğru miktarda D vitamini aldığınızdan emin olmanız önemlidir. Genel olarak, bir yetişkinin günde 10 mikrogram D vitamini ihtiyacı vardır. Günde 100 mikrogramdan fazla almak zararlı olabilir.
- British Medical Journal : Vitamin D associates with improved quality of life in participants with irritable bowel syndrome: outcomes from a pilot trial
- National Library of Medicine:The association between irritable bowel syndrome and osteoporosis: a systematic review and meta-analysis
- University of Sheffield: Vitamin D supplements ineffective treatment for painful IBS symptoms
- National Library of Medicine: Vitamin D and Depression: The Evidence from an Indirect Clue to Treatment Strategy
Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu