Bütün yıl peşimizi bırakmayan rhino/enterovirüs bu hafta da ağırlığını sürdürüyor. Adenovirüs de ona eşlik ediyor. Rhino/enterovirüsler aslında genetik olarak birbirine yakın bir virüs grubu ve enterovirüsler başlığı altında inceleniyor.
Enterovirüsler, deri, iç organ ve nörolojik hastalıklar da dahil olmak üzere geniş bir yelpazede klinik belirtilere neden olurlar. İnsan enterovirüslerin üç alt grubu poliovirüsler (3 serotip), Coxsackievirus A (23 serotip), Coxsackievirus B (6 serotip) ve Echovirüsler (28 serotip)dir.
Bu hafta dolaşımda olan enterovirüsler coxsackievirüslerdir. Dünya çapında yayılmış ve en sık ilkbahar ve yaz aylarında enfeksiyon yapan bir gruptur. İnsanlar tek rezervuardır. Tükürük, gözyaşı, dışkı ve idrar dahil olmak üzere vücut sıvılarında bulunurlar. Oral-fekal ve solunum yoluyla yayılırlar.
Kuluçka süresi 7-14 gündür.
Enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu (%90 civarı) çok hafif belirtilerle seyreder. Nadiren, özellikle yenidoğanlarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde ciddi hastalıklara neden olabilirler. Özellikle Coxsackie A virüsleri deri ve mukoza zarlarını enfekte ederek herpangine, konjonktivit, el-ayak-ağız hastalığı ve poliomiyelite benzer paralitik merkezi sinir sistemi hastalığına neden olma eğilimindedir. Coxsackie B virüsleri ise kalp, plevra, pankreas ve karaciğeri enfekte ederek plörodini, miyoperikardit, hepatit ve sistemik yenidoğan hastalığına neden olma eğilimindedir. İyileşen hastalarda ömür boyu türe özgü bağışıklık gelişir.
Şu anda, Coxsackievirüs enfeksiyonları için tercih edilen tanı yöntemi, farklı coxsackievirüs serotiplerine karşı antikorların tanımlanmasıdır. Düzen Laboratuvarları bu amaçla A7, A9, A16, A24 ve B1-B6 Coxsackievirüslerle enfekte edilmiş hücreler kullanarak virüse karşı hem IgG hem de IgM tipi spesifik antikorlar taranmaktadır. IgM antikorları, hastalığın başlangıcından birkaç gün sonra saptanabilir hale gelir ve akut hastalık süresince yüksek düzeyde kalır. Akut veya çok yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyon, pozitif bir IgM sonucuyla veya en az 2 hafta arayla alınan akut ve iyileşme dönemine ait örnekler arasındaki IgG titrelerindeki artışla doğrulanır.
Şu anda Coxsackievirüs enfeksiyonunun tedavisi için antiviral ajanlar veya önleyici bir aşı bulunmamaktadır. Hastalar semptomatik olarak tedavi edilir. Antibiyotik tedavisi yalnızca kanıtlanmış ikincil bir bakteriyel enfeksiyon varsa gereklidir. Temel hijyen ve potansiyel olarak enfekte olmuş dışkı ve solunum yolu salgılarının dikkatli bir şekilde atılması da dahil olmak üzere standart önlemler, yayılmayı önlemek için yeterlidir.
Bilinmesi gereken kelimeler
- Herpangina: Genellikle 3-10 yaş arası çocuklarda görülen, yüksek ateş ve ağız içinde/boğazın arkasında ağrılı kabarcıklar oluşmasıdır
- Poliomyelit: Enfeksiyonla gelişen sinir sisteminde kalıcı kas güçsüzlüğü
- Plörodini : Akciğerleri çevreleyen zarın (plevra) veya göğüs duvarındaki kasların iltihaplanması
- Miyoperikardit: Kalp kası ve zarlarının iltihabı
- Hepatit: Karaciğer iltihabı
Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu