Bu yaz neredeyse hepimizin bahçelerini istila eden çekirgeler, Antarktika hariç tüm kıtalarda bulunurlar. Çekirgeler, Orthoptera takımına ait zıplayabilen böceklerdir. Dünya üzerinde 10.000’den fazla çekirge türü vardır. Boyları türe göre yaklaşık 1,3 ile 7,6 cm arasında değişir. Dişileri erkeklerden daha iridir.

• İki çift kanatları vardır.
• Kısa antenlere ve iri gözlere sahiptirler.
• Güçlü arka bacakları sayesinde uzun mesafelere sıçrayabilirler.
• Genellikle yeşil, kahverengi veya gri renktedirler.
• En çok gündüz saatlerinde aktiftirler.
• Çoğu tür tek başına yaşar; bazı türler ise uygun koşullarda büyük sürüler oluşturabilir.

Çekirgeler yumurtalarını genellikle güneş alan, gevşek topraklara bırakır. Yumurtalar kış boyunca toprakta kalır ve ilkbaharda sıcaklık arttığında açılır. Yavrular yetişkinliğe ulaşana kadar birkaç kez deri değiştirir. İlk dönemlerinde kanatsızdırlar; yürüyerek veya zıplayarak hareket ederler.

Çoğunlukla bitkilerle beslenen çekirgeler genellikle insanlara zarar vermez. Ancak bazen bahçeler, tarım alanları ve süs bitkileri için tehlikeli olabilirler.

Çekirgeler ısırır mı?

Çekirgeler genellikle insanları ısırmaz. Ancak kendilerini tehdit altında hissettiklerinde ya da elle tutulduğunda, güçlü çiğneme özelliği olan ağızlarıyla hafifçe ısırabilirler. Ama çekirge ısırıkları genellikle tehlikeli değildir. Zehir içermez. Kısa süreli ağrı, kızarıklık veya hafif bir tahrişe neden olabilir. Çok nadiren tıbbi müdahale gerektirir.

Çekirge ısırığında ne yapılmalı?

Bir çekirge tarafından ısırıldıysanız:

• Isırılan bölgeyi sabun ve suyla nazikçe yıkayın.
• Şişlik veya hassasiyet varsa soğuk kompres uygulayın.
• Ağrı varsa, sizin için uygunsa reçetesiz bir ağrı kesici kullanılabilir.
• Kaşımayın, kaşıntı oluşursa kalamin losyonu gibi yatıştırıcı bir ürün kullanabilirsiniz.
• Beklenenden daha büyük bir şişlik, yaygın döküntü, nefes darlığı veya enfeksiyon belirtileri görülürse, bir doktora başvurun.

Çekirgelerin savunma mekanizmaları:

Çekirgeler insanlar için ciddi bir risk oluşturmaz; ancak rahatsız edici bazı savunma davranışları sergileyebilirler.

• Bazı çekirgeler tehdit edildiklerinde ağızlarından koyu renkli bir sıvı salgılama eğilimi gösterebilir. Bu “çekirge tükürüğü” kısmen sindirilmiş bitki parçaları ve sindirim salgılarından oluşur. Genellikle sağlık açısından tehlikeli değildir. Ama ciltte veya kıyafette geçici bir leke bırakabilir. Sabun ve suyla temizlenebilir.
• Çekirgelerin arka bacaklarında küçük dikenler bulunur. Bir çekirgeyi tutmaya çalışırken çırpınması ciltte hafif çiziklere veya tahrişe yol açabilir. Bu nedenle çekirgeler çıplak elle tutulmamalıdır.

Çekirgeler bitkilere nasıl zarar verir?

Aslında çekirgeler insanlara değil, bitkilere zarar verirler. Yaprakları, çiçekleri ve bazı durumlarda meyveleri yiyerek bitkinin gelişimini etkileyebilirler. Çekirge varlığında:

• Yaprak ve gövdelerde düzensiz delikler
• Yaprak kenarlarında çiğnenme
• Kısmi veya tamamen yaprak kaybı
• Çiçek ve meyvelerin erken dökülmesi
• Genç fidelerde ciddi yaprak zararı
• Meyvelerde yara izleri veya yüzey hasarı
• Bodur büyüme ve gelişim geriliği
• Bitkinin zayıflaması veya kuruması gözlenebilir.

Özellikle kurak ve sıcak dönemlerde çekirgelerin bitkilere verdiği zarar artabilir. Bitki örtüsünün zayıf olduğu alanlarda, daha küçük çekirge popülasyonları bile önemli hasara yol açabilir.

Çekirgeleri bahçenize ne çeker?

Çekirgeler alçak bitkilerle beslenmeyi sevdikleri için bahçelerde ve çim alanlarda daha sık görülürler. Özellikle uzun çimler ve yoğun yabani otlar, sebze bahçelerini ve sıcak, kuru alanları severler. Genellikle dışarıda yaşar. Ancak aşırı yağış, soğuk hava veya uygun bir sığınak arayışı nedeniyle zaman zaman evlere girebilirler.

Çekirge sayısını etkileyen en önemli etken hava koşullarıdır. Ilık ve uzun sonbaharlarda daha fazla yumurta bırakırlar. Sıcak ilkbaharlar, çekirgelerin daha erken çıkmasına ve daha hızlı gelişmesine yol açabilir.

Çekirgelerden nasıl kurtulunur, bahçeye ve eve girmeleri nasıl önlenir?

Çekirgelerle mücadelede en etkili yaklaşım, yumurtaların açıldığı erken dönemde önlem almaktır. Bu dönem bölgeye ve iklime göre değişmekle birlikte çoğunlukla ilkbahar sonu ile yaz başına denk gelir.

• Çimleri ve yabani otları düzenli biçin.
• Bahçe kenarlarında yoğun ot ve bitki birikimini azaltın.
• Kapı, pencere ve havalandırma açıklıklarındaki boşlukları kapatın.
• Bahçede çekirgelerin yoğunlaştığı alanları düzenli olarak kontrol edin.
• Gerekirse, etiketi doğrultusunda ve hedef canlılara dikkat ederek uygun bitki koruma ürünlerini kullanın.

Bahçede kullanılan böcek ilaçları, arılar, diğer faydalı böcekler, evcil hayvanlar ve çevre üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Bu nedenle ürün seçerken etikette yer alan güvenlik talimatlarına mutlaka uyulmalıdır.

Sonuç olarak,

Çekirgeler insanlara karşı çoğunlukla zararsızdır. Nadiren ısırabilir veya bacaklarıyla hafif tahrişe neden olabilirler; ancak zehirli değildirler, enfeksiyon taşımazlar ve genellikle ciddi bir sağlık riski oluşturmazlar.

Buna karşılık, özellikle yoğun olduklarında bahçeler, çim alanlar ve tarım ürünleri üzerinde önemli zarara yol açabilirler. Düzenli bahçe bakımı, erken tespit ve gerektiğinde uygun mücadele yöntemleriyle çekirge zararı azaltılabilir.

Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu