Dünya Hepatit Günü, her sene 28 Temmuz’da viral hepatit konusunda farkındalığı artırmak ve halk sağlığı tehdidi olmaktan çıkarılmasını sağlamak amacıyla kabul edilmiş bir gündür. Her yıl Dünya Sağlık Örgütü, konuya dikkat çekmek için bir tema belirler. Bu yılın teması ’Hepatit: Gelin Parçalara Ayıralım!”

Bilim alanında büyük ilerlemelere rağmen, viral hepatit sessiz bir katil olmaya devam ediyor. 2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 1,3 milyon kişinin ölümüne yol açtı; bu sayı tüberküloz kadar yüksektir. Hepatit nedeniyle ölümlerin çoğu siroz ve karaciğer kanserinden kaynaklanır. Yaklaşık 287 milyon kişi kronik hepatit B veya C ile yaşıyor. Ancak çoğu enfekte olduğunu bilmiyor çünkü çoğu teşhis edilmiyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün 2026 Küresel Hepatit Raporu'na göre:

• 2024'te HBV ve HCV için her biri yaklaşık 0,9 milyon yeni kronik enfeksiyon gelişmiştir
• Kronik HBV hastalarının %5'inden azı tedavi görmektedir.
• 2015'ten beri tanı konulan HCV hastalarının yalnızca %20'si tedaviye başlayabildi.
• Son verilere göre, dünya genelinde bebeklerin yalnızca %45'i hepatit B aşısı olmuştur. Bu oran, Afrika Bölgesi'nde %17'ye kadar düşmektedir.

S: Hepatit tedavi edilebilir mi?

A'dan E'ye Viral Hepatiti Anlamak:

Hepatit, karaciğerin iltihaplanması demektir. Beş farklı virüs (A, B, C, D ve E) hepatite yol açabilir. Bu virüsler farklı şekillerde bulaşır. Birçok durumda hastalık ilerleyene kadar belirti görülmeyebilir. Ancak halsizlik, sarılık (ciltte ve gözlerde sararma), karın ağrısı gibi belirtilerin yanı sıra ateş, koyu renkli idrar, iştahsızlık, bulantı ve kusma da görülebilir. Bazı kişilerde eklem ağrısı, kilo kaybı ve ciltte kaşıntı gibi sorunlar da görülebilir.

Hepatit A (HAV) ve E (HEV)

Her iki virüs de kirli yiyecek veya kirli su yoluyla ağızdan bulaşır. Genellikle kendiliğinden iyileşen kısa süreli enfeksiyonlara neden olurlar; ancak hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar gibi hassas kişilerde ciddi sorunlara yol açabilirler.

Hepatit B (HBV)

Kan yoluyla, cinsel ilişkiyle veya anneden bebeğe geçebilir. Kronikleşerek ömür boyu karaciğere zarar verebilir. Hepatit B tedaviyle kontrol altına alınabilir. Ancak tedavi edilmezse karaciğer kanseri ve karaciğer yetmezliğine, yani ölüme yol açabilir. Hepatit D, Hepatit B hastalarını enfekte eden bir virüstür. Hepatit B seyrini kötüleştirir.

Hepatit C (HCV)

Genellikle kan yoluyla bulaşır (örneğin, güvenli olmayan iğneler veya iğne paylaşımı). Güncel tedavilerle çoğu zaman iyileştirilebilir. Ancak tedavi edilmezse karaciğer kanseri ve karaciğer yetmezliğine, yani ölüme yol açabilir.

Tedavi edilebilirler mi?

Hepatit A, Hepatit E genelde çok hafif seyrettiği için tedaviye ihtiyaç duymaz. Hepatit C çoğu durumda tedavi edilebilir. Hepatit B tedaviyle kontrol altına alınabilir ve aşı yeni enfeksiyonları önler. Kronik HBV ve HCV, hepatit nedeniyle ölümlerin %95'inden fazlasını oluşturur. Birçok kişi yıllarca belirti göstermeden kalır ve farkında olmadan ciddi sorunlar yaşayabilir.

Nasıl korunurum?

Kendinizi korumak için günlük hayatta bazı basit önlemler alabilirsiniz: Ellerinizi sık ve doğru yıkayın, kişisel temizliğe dikkat edin, şüpheli yiyecek ve içeceklerden uzak durun, güvenli iğne kullanımı ve steril ekipmanlara özen gösterin, cinsel ilişkide korunma yöntemlerini kullanın ve hepatit B aşısı olun. Bu önlemler hem sizi hem de toplumu hepatitin yayılmasından korur.

Kimler test yaptırmalı?

Risk altında olanlar veya hepatitin sık görüldüğü bölgelerde yaşayan herkes test yaptırmalıdır. Hamile kadınlar ve bazı gruplar için düzenli tarama önerilir. Hepatit testleri kan örneğiyle kısa sürede yapılabilir. Testler aile sağlığı merkezlerinde, devlet ve özel hastanelerin laboratuvarlarında ve bazı toplum sağlığı merkezlerinde yapılır. Sonuçlar genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde çıkar.

Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu