Bir enfeksiyondan sonra ateşin düşmesi, ağrıların geçmesi ve kişinin günlük yaşamına dönmesi genellikle iyileşmenin tamamlandığı şeklinde yorumlanır. Ancak JAMA Psychiatry dergisinde yayımlanan geniş kapsamlı bir araştırma*, hastaneye yatmayı gerektiren enfeksiyonların ruhsal ve nörolojik etkilerinin daha uzun sürebileceğini gösteriyor.

Çalışma, ABD’deki 62 sağlık kuruluşunun 2014–2018 yılları arasındaki elektronik sağlık kayıtlarına dayanıyor. Enfeksiyon nedeniyle hastaneye yatırılan kişiler; enfeksiyon dışındaki nedenlerle hastaneye yatırılanlarla ve genel toplumdan benzer özelliklere sahip kişilerle karşılaştırılıyor. Bir milyondan fazla eşleştirilmiş kişi çiftini kapsayan araştırmada, hastaneye yatıştan sonraki birinci ay ile ikinci yıl arasında ortaya çıkan sağlık sorunları değerlendiriliyor.

Araştırmanın kapsamına solunum yolu, idrar yolu, sindirim sistemi, deri, kemik, kalp, karaciğer ve merkezi sinir sistemi gibi 10 farklı bölgeyi etkileyen enfeksiyonlar giriyor. Bu enfeksiyonların ardından kaygı ve duygu durum bozuklukları, uykusuzluk, bellek ve dikkat sorunları, demans, nöbetler, inme ve bazı sinir-kas hastalıkları dahil 14 farklı sağlık durumunun görülme sıklığı inceleniyor. Karşılaştırmalarda yaş, cinsiyet, eşlik eden hastalıklar, sosyoekonomik özellikler, bazı aşılar ve kullanılan ilaçlar gibi 92 farklı etken de dikkate alınıyor.

Sonuçlara göre, enfeksiyon nedeniyle hastaneye yatırılan kişilerde ruhsal ve nörolojik sorunların çoğu daha sık görülüyor. Enfeksiyonlarla 14 farklı hastalık arasında yapılan 140 karşılaştırmanın 116’sında anlamlı bir risk artışı bulunuyor.

En belirgin sayısal fark; bellek, dikkat ve düşünme becerilerindeki bozulmaları kapsayan bilişsel sorunlarda ortaya çıkıyor. Örneğin kalp enfeksiyonu nedeniyle hastaneye yatırılan kişilerin yaklaşık yüzde 19’unda iki yıl içinde bilişsel bir sorun kaydediliyor. Benzer özelliklere sahip karşılaştırma grubunda ise bu oran yaklaşık yüzde 7 düzeyinde.

Beyin dokusunun enfeksiyonu olan enfeksiyöz ensefalit, ruhsal ve nörolojik hastalıklar açısından en güçlü risk göstergesi olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte bütün enfeksiyonlar aynı sonuçlarla ilişkili değil. Kalp enfeksiyonlarının inmeyle, menenjitin bilişsel sorunlar ve nöbetlerle, solunum yolu enfeksiyonlarının ise bazı sinir-kas hastalıkları ve kaygı bozukluklarıyla daha yakın ilişkili olduğu görülüyor.

Risk artışı her yaş grubunda bulunsa da çocuklardaki sayısal fark yetişkinlere göre daha düşük. En yüksek risk ise özellikle ileri yaştaki yetişkinlerde dikkat çekiyor. Ancak bu durum, ağır enfeksiyon geçiren herkesin mutlaka nörolojik veya psikiyatrik bir hastalık yaşayacağı anlamına gelmiyor.

Enfeksiyon sonrasında ortaya çıkan bu sorunların nedeni henüz tam olarak bilinmiyor. Enfeksiyonun doğrudan etkisi, bağışıklık sisteminin uzun süren yanıtı, damar hasarı, yoğun bakım süreci veya kişinin daha önce var olan hastalıkları birlikte rol oynayabilir.

Araştırma, enfeksiyonlarla ruhsal ve nörolojik hastalıklar arasında bir ilişki olduğunu gösterse de enfeksiyonun bu hastalıklara doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor. Ayrıca çalışma yalnızca hastaneye yatırılmayı gerektiren ağır enfeksiyonları kapsıyor. Buna rağmen bulgular önemli bir mesaj veriyor: Ağır bir enfeksiyonun ardından iyileşme süreci taburculukla sona ermeyebilir. Yeni başlayan veya uzun süren bellek güçlüğü, uyku bozukluğu, belirgin kaygı, duygu durum değişikliği, nöbet ya da kas güçsüzlüğü gibi belirtilerin bir sağlık uzmanıyla paylaşılması önem taşır.

01.08.2026

Uzm. Dr. Aytekin FIRTINA

*Kaynak: Taquet M ve arkadaşları. JAMA Psychiatry, 2026. [doi:10.1001/jamapsychiatry.2026.1904]

https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/2851369