• Soğuk algınlığı, Covid-19 ve diğer hastalıklar şu anda ne durumda?
• İshal, mide bulantısı ve kusma şikayetlerinde artış var mı?

Okullar açılıyor ve enfeksiyonlar da buna hazır gibi görünüyor. Nezle (rhino/enterovirüs) vakalarında şimdiden artış var. Geçen hafta polikliniklere başvuran çocuklarda nezle bulguları için pozitif çıkanların oranı yaklaşık yüzde 10'a yükseldi. Geçen yıl aynı dönemde bu oran yüzde 3 civarındaydı. Covid-19 ise hafif bir dalga şeklinde yeniden görülmeye başladı. Gastroenterit, yani ishal vakalarının mevsimi de devam ediyor. İşte haftalık enfeksiyon raporumuz.

Geçen hafta, Rhino/enterovirüs testi pozitif çıkanlarda büyük bir artış oldu. Normalde okullar açılınca gördüğümüz bu yükseliş, bu yıl daha erken başladı. Burun akıntısı ile gelen vakaların Eylül ortasında en yüksek seviyeye ulaşmasını, ardından azalmasını ve yerini grip ile RSV gibi diğer virüslere bırakmasını bekliyoruz. Bu erken başlangıç, erken bir zirvenin yaşanabileceğini gösteriyor.

Bu arada, artık daha çok yaz aylarında gördüğümüz Covid-19'da da vaka sayıları düşük olsa da hafif bir yükselme var. Şu anda yaz dalgasının ortasındayız. En çok etkilenenler 5 yaş altı çocuklar. Ancak hastaneye yatış oranı en yüksek olanlar 65 yaş ve üzerindekiler. Yüksek risk grubundaysanız, kalabalık ve kapalı alanlarda maske takmak sizin için koruyucu olabilir.

Okullar açılırken çocuklarınızın Covid-19, rino/enterovirus ve diğerlerinden korunmasına yardımcı olmak amacıyla, yaşa uygun maske kullanmalarını sağlamak, sınıf içinde ve toplu alanlarda el hijyenine özen göstermeleri gerektiğini hatırlatmak önemli. Ellerin düzenli olarak yıkanması ve çocukların hasta olduklarında okula gönderilmemesi, yayılımı azaltmada etkili olur.

Son zamanlarda mide bulantısı, kusma ve ishal şikayetlerinde artış olduğunu siz de fark etmiş olabilirsiniz. Gerçekten de durum böyle. Yaz aylarında gastroenterit vakalarının artması beklenir. Her yıl 6 kişiden 1'i bu rahatsızlığı yaşıyor. Çoğu kişi hafif atlatıp birkaç gün içinde iyileşiyor, ancak bazı durumlarda hastaneye yatış gerekebiliyor. Bu yıl da rakamlar ortalama seviyede. Güzel haber ise şu: Şu anda bir salgın yok. Yani tüm vakaların nedeni tek bir etken değil; birçok farklı sebep sizi hasta edebilir.

Şu anda en sık karşılaşılan nedenler, kusma ve ishale yol açan rotavirüs ve norovirüs. Rotavirüs özellikle küçük çocuklarda ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Norovirüs ise yaşlı bakım evlerinde, okullarda ve kreşlerde sıkça salgınlara yol açan bir virüstür. Şu an bir salgın yok, ancak okullar açılınca durum hızla değişebilir. Bu nedenle virüslerin yayılmasını önlemek çok önemlidir. İyi el hijyenine dikkat etmek ve çocukları hastayken evde tutmak, salgını önlemenin en basit ve etkili yolu olacaktır.

Gastroenterit geçiren çocuklarda genellikle kusma, ishal, ateş ve karın ağrısı gibi belirtiler olur. Bu belirtiler geçtikten sonra en az 48 saat boyunca okula gitmemeleri önerilir.

Çocuğunuzun yeterli sıvı aldığından emin olun. Su, ayran, az şekerli komposto gibi içecekler verilebilir. Kusma devam etse de, suyu küçük miktarlarda ve sık aralıklarla sunmak faydalı olur. İshal ve kusma nedeniyle oluşabilecek sıvı kaybı tehlikelidir, bu nedenle idrar miktarını takip etmek önemlidir. İştahı düşse de çocuğun zorla yemek yemesine gerek yoktur, ancak tolere edebildiği kadar basit gıdalar (pirinç lapası, çorba, yoğurt gibi) verilebilir. Yağlı ve ağır yemeklerden kaçınmak gerekir. Çocuk çok halsizse, idrarı azalıyorsa ya da ağız kuruluğu gibi susuzluk bulguları varsa mutlaka doktora danışılmalıdır.

Ellerinizi sabun ve suyla düzenli ve dikkatli bir şekilde yıkayın. Özellikle bebek bezi değiştirdikten sonra, ishal veya kusma yaşayan birine yardım ettikten sonra ve yemek hazırlamadan önce buna özen gösterin.

Alkol bazlı el dezenfektanları genellikle daha az etkilidir.

Kirlenmiş yüzeyleri hemen ve iyice sıcak, sabunlu suyla temizleyin. Sonrasında, alanı ev tipi bir dezenfektanla (özellikle çamaşır suyu) dezenfekte edin.

Dışkı veya kusmukla kirlenmiş olabilecek giysi ve çarşafları hemen çıkarıp yıkayın. Yıkarken sıcak su ve deterjan kullanın.

Rotavirüs enfeksiyonunu önlemek için aşı önerilir. Çocukluk çağı aşı programında, aşı 6 haftalık ve 4 aylıkken olmak üzere iki oral doz şeklinde uygulanır ve program 24 haftalıkken tamamlanır.

Viral gastroenteritin ana tedavisi dinlenmek ve bol sıvı almaktır. Çoğu kişi kendiliğinden iyileşir. Ancak bebekler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve yaşlılar daha ciddi hastalık geçirebilir, bu yüzden acil tıbbi yardım gerekebilir.

Şiddetli veya sürekli kusma, yüksek ateşin düşmemesi, ağızdan sıvı alamama veya alınan sıvının hemen geri çıkarılması, idrar miktarında azalma, ağızda kuruluk, halsizlik veya bilinç bulanıklığı gibi sıvı kaybı belirtileri olduğunda hastalık ciddileşmiş demektir ve hemen bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.

Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu