2026 yazının sonuna gelirken tropikal Pasifik'te gelişen El Niño, önümüzdeki sonbahar ve kış mevsiminin en önemli küresel iklim belirleyicilerinden biri olarak öne çıkıyor. Ancak El Niño'nun etkileri dünyanın her bölgesinde aynı değildir. Kuzey ve Güney Amerika'daki etkileri daha belirgin ve öngörülebilirken, Avrupa ve özellikle Türkiye üzerindeki etkileri çok daha dolaylıdır.

Türkiye için önümüzdeki ayları değerlendirirken yalnız El Niño'ya değil; Atlantik atmosfer dolaşımına, Kuzey Atlantik Salınımına (NAO), Akdeniz ve Karadeniz deniz yüzeyi sıcaklıklarına, Balkanlar–Doğu Avrupa–Kafkasya dolaşımına ve Hint Okyanusu'ndaki gelişmelere birlikte bakmak gerekir.

Güçlenen El Niño

Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) 31 Temmuz 2026 tarihli küresel mevsimlik değerlendirmesine göre güçlü bir El Niño gelişmektedir ve Ağustos–Ekim döneminde kuvvetlenmesi beklenmektedir. WMO çok-modelli tahminleri, El Niño'nun sonbaharda daha da güçlenebileceğini göstermektedir.

Aynı değerlendirmede bir başka önemli gelişmeye daha dikkat çekilmektedir: Hint Okyanusu Dipolü'nün (IOD) pozitif fazının gelişmesi beklenmektedir. Ayrıca tropikal Atlantik'in kuzey ve güney kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerinde kalacağı öngörülmektedir.

Dolayısıyla 2026 sonbaharında yalnız Pasifik değil, Pasifik–Hint Okyanusu–Atlantik sistemlerinin birlikte değiştiği bir atmosfer-okyanus düzeniyle karşı karşıyayız.

El Niño Avrupa'yı Amerika'daki gibi etkilemez

El Niño'nun Amerika kıtasındaki sıcaklık ve yağış üzerindeki etkileri oldukça iyi tanımlanmış olmasına rağmen Avrupa için ilişki daha karmaşıktır.

Bunun temel nedeni Pasifik'teki değişikliğin Avrupa'ya doğrudan ulaşmaması; atmosferik dalga sistemleri aracılığıyla Atlantik dolaşımını değiştirmesidir.

ECMWF/Copernicus'un ERA5 verilerine dayanan değerlendirmesi de El Niño'nun Avrupa kışlarını etkileyebildiğini, ancak etkinin atmosferik dolaşım yoluyla gerçekleştiğini ve kışın erken ve geç dönemlerinde farklılaşabildiğini göstermektedir.

Bu nedenle:

El Niño → Avrupa'da sıcak kış → Türkiye'de sıcak kış şeklinde doğrusal bir ilişki kurmak doğru değildir. Türkiye, Avrupa'nın batısından farklı olarak Atlantik, Akdeniz, Karadeniz, Avrasya ve kısmen Hint Okyanusu kaynaklı atmosferik süreçlerin kesişme alanında bulunmaktadır.

Meteoroloji Mühendisi Bünyamin Sürmeli’nin (Havayı Koklayan Adam) YouTube kanalında Türkiye’de Eylül Ayının ilk haftaları için yaptığı öngörüler kapsamında; Türkiye Basra Körfezi üzerinden gelen sıcak hava dalgası sebepli sıcaklıklar artacak. Akdeniz’in nemini ile birlikte gelen sıcaklık dalgası İç Ege ve İç Anadolu’da sıcaklıkları 38-40 derecelere kadar yükseltmişken, kuzeyden gelen yağışlarla sıcaklıklar 6-8 derece kadar düşecek. Sıcaklık azalışı güney bölgelerde de sürerken sağanak yağışlar bekleniyor hafta sonunda. Ancak Hafta başından itibaren Basra sıcaklığı iç bölgelere tekrar ulaşacak. Eylül ayı mevsim öngörüsü yarı çeyrek sonbahar, ağırlıklı yaz olarak devam edecek.

Yağışlar sağanak şeklinde kısa süreli gerçekleşecek olsa da hafta sonu toplamda 115-120 kg yağış düşmesi bekleniyor, yani ortalama 40-45 kg/gün (Suyun yoğunluğu nedeniyle 1 mm yağış, 1 metrekareye düşen 1 kg (veya 1 litre) suya eşittir). Kısa süreli de olsa yoğun yağışlarla oluşan sular, yangınlar sonrası kuruyan topraklar ile hali hazırda sıcak yaz aylarındaki kuru topraklardan kolaylıkla emilemiyor, bu durum sel ve heyelan riskini artırıyor.

Meteroloji Genel Müdürlüğü internet sayfasında yer alan yağış tahmin haritasını aşağıda irdeleyebilirsiniz.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü beklentileri ve Türkiye’de bölge bölge Sonbahar Öngörüleri de aşağıda yer almaktadır.

Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=Jy0epdKWpeM

https://mgm.gov.tr/tahmin/mevsimlik-tahmin.aspx?a=2&utm_source=chatgpt.com

https://www.mgm.gov.tr/tahmin/aylik-tahmin.aspx

https://wmo.int/news/media-centre/el-nino-set-become-very-strong-raising-risks-of-extreme-weather-2027?utm_source=chatgpt.com