2026 Nobel Fizyoloji/Tıp ödülü ; ışığa duyarlı iyon kanallarının nöronal işlevlerdeki önemini ve optogenetiği keşfeden üç bilim insanı arasında paylaştırıldı: Karl Daisseroth, Peter Hegemann ve George Nagel bu ödülün sahibi oldular.

Optogenetik Nedir?

Optogenetik, canlı hücrelerin aktivitelerini ışık kullanarak kontrol etmeyi sağlayan bir biyoteknoloji ve sinirbilim yöntemidir.

Optogenetiği anlamaya ve ödüle uzanan yolda Peter Hegemann ve Georg Nagel, tek hücreli bir algde dikkat çekici bir protein olan kanalrodopsini keşfettiler. Karl Deisseroth ise bu proteini sinir hücreleri için ışık kontrollü bir anahtara dönüştürdü.

Optogenetik, kavramsal düzeyde, tıp alanında hücresel düzeyde nokta atışı müdahale gerektiren nörolojik, oftalmolojik ve kardiyolojik bazı hastalıkların tedavisinde çığır açma potansiyeline sahip görülmektedir.

Dirençli depresyon, şizofreni, demans, epilepsi, bağımlılık gibi nöropsikiyatrik hastalıkların, ağır retina hasarlarının ve bazı dirençli ritim bozukluklarının tedavisinde yepyeni bir dönemin kapılarını aralayabilir.

Ödül duyuru toplantısında “Optogenetik;  yapay zeka nöronal network’ü ile insan nöronal network’ü arasındaki bağlantıyı kolaylaştıracak mı? “ sorusu , edebiyatseverlerin aklına Nobel Edebiyat ödüllü Kazuo İshigura’nın 2021 ‘de yayınlanan Klara ile Güneş kitabını getirmiş olabilir. Yaşam kaynağı güneş olan robot Klara, eğer günün birinde insan arkadaşı Josie ölürse onun yerine geçebilir mi? Onun zihniyle ve ruhuyla entegre olabilir mi?

Bu ve bunun gibi sorularla bu yılın ödülünün heyecan yaratacak bir ödül olduğunu öngörebiliriz.

Dr. Özlem Aker