Mevsim değiştikçe solunum yolu virüsleri yeniden sahneye çıkıyor. Sonbaharın gelişiyle birlikte hastalık sezonu resmen açıldı. Biz de her hafta virüslerin nabzını tutup, korunma yollarını ve hastalanırsanız neler yapabileceğinizi sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.

Bu yıl grip sezonu erkenden kapımızı çaldı. Normalde Kasım ayında %3 civarında başlayan grip vakaları, bu sene şimdiden bu seviyeye ulaştı. Görünen o ki grip, bu yıl hızla yayılacak ve önümüzdeki günlerde daha da artacak. Endişelenmeyin, gripten korunmak için ellerinizi sık sık sabunla yıkamayı ve kalabalık ortamlarda mümkün olduğunca maske kullanmayı unutmayın. Ayrıca mümkünse hasta kişilerle yakın temastan kaçının.

Bu arada, elbette grip yalnız hareket etmiyor; yıl boyunca olduğu gibi rinovirüs de varlığını sürdürüyor. Parainfluenza 1 ve 2, koronavirüs OC43 ve COVID ona ufak ufak eşlik ediyor. Hangisi pastırma yazının bittiği ve havaların daha da soğuduğu bu günlerde öne geçecek? Takip edeceğiz ve göreceğiz.

Ama dikkat çekici ve dolaşımda olan bir virüs grubu da Coxsackievirüsler (koksaki virüsler). Koksaki virüsler insan sindirim sisteminde yaşayabilen enterovirüs ailesine aittir. Daha çok yaz ve sonbahar aylarında görülürler. Çok bulaşıcı virüslerdir. Genellikle yıkanmamış eller ve dışkı (kaka) ile kirlenmiş yüzeyler yoluyla insandan insana bulaşabilir ve bu yüzeylerde birkaç gün boyunca yaşayabilirler.

Çoğu durumda koksaki virüsler hafif grip benzeri semptomlara neden olur ve tedaviye gerek kalmadan kendiliğinden geçer. Enfeksiyon geçiren çocukların yaklaşık yarısında hiçbir belirti görülmez. Diğerlerinde ise aniden yüksek ateş, baş ağrısı ve kas ağrıları ortaya çıkar; bazılarında ayrıca boğaz ağrısı, karın rahatsızlığı veya mide bulantısı da görülür. Çoğu çocukta ateş yaklaşık 3 gün sürer ve ardından kaybolur. Koksaki virüsler, vücudun farklı bölgelerini etkileyebilir:

El, ayak ve ağız hastalığı boğazda, dilde, diş etlerinde, sert damakta, yanakların iç kısmında, avuç içlerinde ve ayak tabanlarında ağrılı kırmızı kabarcıklara neden olur. Ayrıca kalçalarda da görülebilirler. Boğaz enfeksiyonu (herpangina), bademciklerde ve ağız tavanının etli arka kısmında yer alan yumuşak damakta kırmızı, halkalı kabarcıklara ve yaralara neden olabilir veya hemorajik konjonktiviteye yol açabilir. Viral menenjit, ensefalit, miyokardit gibi daha ciddi doku tutulumları da yapabilirler.

Koksaki virüsler ile enfeksiyon riski bebeklerde ve 5 yaş altındaki çocuklarda en yüksektir. Anne, doğum sırasında veya hemen sonrasında yenidoğana enfeksiyonu bulaştırırsa, bebeklerin miyokardit, hepatit ve meningoensefalit (beyin ve meninks iltihabı) dahil olmak üzere ciddi enfeksiyonlara yakalanma riski daha yüksektir. Yenidoğanlarda belirtiler doğumdan sonraki 2 hafta içinde ortaya çıkabilir. Aşağıdaki belirtiler, koksaki virüs enfeksiyonunun ciddi olduğu anlamına gelebilir ve vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması gerekir.

• Üç günden fazla süren 38°C üzeri yüksek ateş
• Sürekli uyku hali veya aşırı huzursuzluk
• Beslenmeyi reddetme veya emmeme
• Ciltte veya dudaklarda morarma
• Nefes almada zorluk, hızlı veya hırıltılı solunum
• Ense sertliği, ışığa hassasiyet
• Vücutta kasılma ya da havale geçirme

Virüs, okullar, kreşler ve yaz kampları gibi toplu ortamlarda kolayca yayılır. İnsanlar hastalığın ilk haftasında en bulaşıcıdır.

Enfeksiyonun ne kadar sürdüğü değişebilir. Sadece ateşi olan çocuklarda ateş 24 saat içinde normale dönebilir, ancak ortalama ateş 3 gün sürer. El, ayak ve ağız hastalığı genellikle 2-3 gün sürer, ancak 7 güne kadar uzayabilir. Viral menenjitin iyileşmesi 3-7 gün sürebilir.

Koksaki Virus Enfeksiyonları Nasıl Tedavi Edilir?

Basit bir koksaki virüs enfeksiyonu geçiren çocukların çoğu, herhangi bir tıbbi tedaviye ihtiyaç duymadan birkaç gün içinde tamamen iyileşir. Bu süreçte çocuğunuzun rahatlaması için bol sıvı almasını sağlamak, mümkün olduğunca dinlenmesine yardımcı olmak ve hafif, sindirimi kolay besinler tercih etmek çok önemlidir. Serin bir ortamda dinlenmesi, ateşin yükselmemesine destek olur. Belirtilerine bağlı olarak, doktor çocuğunuzun daha rahat hissetmesi için ilaçlar reçete edebilir. Antibiyotikler yalnızca bakterilere karşı etkili olduğundan, koksaki virüs enfeksiyonuyla mücadelede kullanılmaz. Ateş ve hafif ağrıları gidermek için ateş düşürücü ve anti-inflamatuvar ilaç verebilirsiniz.

Koksaki Virus Enfeksiyonları Önlenebilir Mi?

Koksaki virus enfeksiyonunu önleyecek bir aşı bulunmamaktadır. En iyi korunma yöntemi el yıkamaktır. Ailenizdeki herkese, özellikle tuvaleti kullandıktan sonra, bebek bezi değiştirdikten sonra, yemeklerden önce ve yemek hazırlamadan önce ellerini sık sık ve iyice yıkamalarını hatırlatın.

Okul ve kreşlerde ortak kullanılan oyuncaklar, virüslerin bu nesneler üzerinde günlerce yaşayabilmesi nedeniyle dezenfektanla sık sık temizlenmelidir.

Koksaki virus enfeksiyonu geçiren çocuklar, enfeksiyonun yayılmasını önlemek için genellikle ateş ve diğer bulaşıcı semptomlar tamamen geçene kadar, yani en az 1 hafta süreyle okuldan veya kreşten uzak tutulmalıdır. Doktorunuzun önerisine göre bu süre değişebilir. Çocuğunuzun yeniden okula veya kreşe dönebilmesi için kendisini iyi hissetmesi, ateşinin düşmüş olması ve yeni döküntülerin çıkmamış olması gerekir.

Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu