Solunum yolu virüsleri açısından yine hareketli bir kış kapıda. Grip, rinovirüsle yarışa girdi. Covid-19 vakaları azalırken parainfluenza ve RSV sessizce sahneye çıkıyor. Grip daha sezon başında etkisini hissettirirken, bir de üstüne endişe yaratan kuş gribi salgını haberi patladı.

Kuş gribi, çoğunlukla kuşlarda ve giderek artan bir şekilde memeliler arasında yayılan bir grip virüsü türüdür. İnsan gribinde olduğu gibi, kuş gribi de soğuk havalarda hayvanlar arasında daha kolay yayılır. Sonbahar ve ilkbahar aylarında göç eden yabani kuşlar virüs taşıyabilir; bu nedenle bu mevsimlerde bu konuda daha fazla haber olur. Hatırlarsanız, 2024'te ABD’de süt inekleri salgını yaşanmıştı. Birçok süt çiftliği enfekte olmuştu ve birkaç insan vakası bildirilmişti. Enfeksiyonlar nedeniyle birçok sürü itlaf edilmiştir.

Ve evet, bu sene de kuş gribi salgını yeniden gündemde. ProPublica'nın haberine göre, Utah'taki bir vizon çiftliğinde kuş gribi son iki aydır yayılıyor. Vizonlar arasında daha önce de salgınlar yaşandı: 2022'de İspanya'daki bir çiftlikte kuş gribi vizonlar arasında yayıldı ve Danimarka'daki vizonlar Covid-19'u insanlara bulaştırdı. Enfeksiyonun vizonlarda görülmesi önemli çünkü, vizonların solunum yollarında, insan burnu ve boğazındaki reseptörlere benzer reseptörler bulunur ve insan grip virüsleri, enfeksiyona neden olmak için bu reseptörleri kullanabilir. Yani, vizonlar hem kuş gribi hem de insan gribi ile enfekte olabilir. Bu iki grip virüsü aynı anda aynı hücreyi enfekte ederse, virüsler gen alışverişi yapabilir ve yeni bir virüs üreyebilir.

Kuş gribinin insandan insana bulaşma vakaları çok az rapor edilmiştir. Bugüne kadar dünyada sadece çok sınırlı durumlarda yakın temas sonucu insandan insana geçiş saptanmıştır. Genel olarak kuş gribi virüsleri, ağırlıklı olarak kuşlardan insanlara bulaşır. Ancak virüs genetik olarak değişmesi her şeyi değiştirebilir. Bu nedenle kuş gribi, epidemiyologların rüyalarına giren bir tehdit ve tüm dünyada yakından izlenmektedir.

Peki, neden bu kadar önemli? Grip virüsleri hızla şekil değiştirir ve birbirleriyle kolayca gen alışverişi yapabilir; bu da onları potansiyel bir pandemi etkeni haline getirebilir. Kuş gribi, vahşi kuşlardan memelilere, oradan da insanlara uzanan yavaş ama kararlı bir yolculukla pandemiye doğru ilerliyor olabilir.

Elbette, şu an için risk bize uzak ve genel halk için düşük kabul ediliyor. Türkiye’de şu ana kadar insanlarda kuş gribi vakası bildirilmemiştir, ancak zaman zaman bazı kümes hayvanlarında veya yabani kuşlarda kuş gribi pozitif vakaları tespit edilebilmektedir. Yakın komşularımızda da insandan insana bulaş bildirimi yoktur. Ancak yılın bu döneminde kuşlar daha sık hastalanıyor ve insanlar onlarla daha fazla temas ediyor. Bu nedenle bazı basit önlemleri hatırlatmakta yarar var;

• Özellikle yabani veya hasta görünen kuşlar ve hayvanlarla temas etmekten kaçının.
• Hayvanlarla temas sonrası ellerinizi mutlaka su ve sabunla yıkayın.
• Hayvan barınağında veya çiftlikte çalışıyorsanız kişisel koruyucu ekipman kullanın ve sağlık kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu

https://www.propublica.org/article/bird-flu-mink-farm-utah-human-risk?utm_source=threads&utm_medium=social&utm_campaign=propublica-threads