2026 yılının mayıs ayından bu yana dünyanın farklı bölgelerinde meydana gelen depremler, seller, heyelanlar, hortumlar, tropikal fırtınalar, orman yangınları ve aşırı sıcaklar, can kayıplarına, yaralanmalara, yerleşim alanlarının zarar görmesine ve günlük yaşamın aksamasına neden oldu.

29 Ekim'de Nevşehir'in Göreme beldesinde, bir peribacasından kopan kaya parçalarının düşmesi sonucu üç kişi yaşamını yitirdi, beş kişi yaralandı. Şiddetli yağışların ardından meydana gelen olay, doğal kaya oluşumlarının bulunduğu alanlarda karşılaşılabilecek tehlikeleri yeniden gündeme getirdi.

26 Ekim gecesi Antalya'nın Kepez ilçesinde meydana gelen hortumda dört işçi yaşamını yitirdi, bir işçi yaralandı. Aynı ay Manavgat'ta etkili olan hortum ve dolu yağışı da seralarda ve tarımsal üretim alanlarında önemli hasara yol açtı.

14 Ekim'de İstanbul'da etkili olan şiddetli yağışlar ise sel, su baskını ve heyelanlara neden oldu. İstanbul'da yedi, Kocaeli'de iki kişi yaşamını yitirdi. Çok sayıda ev, iş yeri, araç ve ulaşım güzergâhı zarar gördü. İstanbul ve çevresindeki illerde bildirilen sigortalı hasar yaklaşık 12 milyar liraya ulaştı.

Türkiye'de kısa aralıklarla yaşanan bu olayların yanı sıra dünyanın farklı bölgelerinde de ağır sonuçlar doğuran afetler meydana geldi. Çin'in Tibet bölgesindeki deprem, Nepal'deki yıkıcı seller, Güney ve Güneydoğu Asya'daki muson yağışları ve tropikal fırtınalar, Avrupa'daki sıcak hava dalgaları ve Akdeniz çevresindeki orman yangınları, doğal tehlikelerin ne kadar geniş bir coğrafyayı etkileyebildiğini gösterdi.

Yaşanan afetlerin büyüklüğü kadar neden oldukları can kayıpları, yaralanmalar, insanların yerlerinden ayrılmak zorunda kalması ve ekonomik zararlar da dikkat çekiyor. Özellikle yoğun nüfuslu yerleşimlerde, altyapının yetersiz olduğu bölgelerde ve doğal tehlikelere açık alanlarda bu etkiler daha ağır olabiliyor.

Nevşehir'de Peribacasından Kaya Düşmesi

29 Ekim 2026'da Nevşehir'in Göreme beldesinde, Göreme Açık Hava Müzesi yakınındaki bir peribacasından kopan kaya parçaları insanların bulunduğu alana düştü.

İlk açıklamalarda iki olarak bildirilen can kaybı, arama kurtarma çalışmalarının ilerlemesiyle üçe yükseldi; beş kişinin yaralandığı açıklandı. Olayın ardından bölgede arama kurtarma ve inceleme çalışmaları yürütüldü.

Kapadokya'nın karakteristik peribacaları, volkanik kökenli kayaçların uzun süreli ayrışma ve aşınması sonucunda oluşmuştur. Bu yapıların bazı bölümlerinde çatlaklar, ayrışma ve kaya kütlelerinin dengesini etkileyen süreçler görülebilir.

Şiddetli yağışlar, çatlaklara sızan suyun etkisiyle bazı kaya kütlelerinde düşme tehlikesini artırabilir. Ancak Göreme'deki olayın kesin oluş mekanizmasının belirlenmesi için jeolojik ve jeoteknik incelemelerin sonuçları gereklidir.

Bu gelişme, özellikle yoğun ziyaretçi bulunan doğal ve tarihî alanlarda kaya stabilitesinin değerlendirilmesinin ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasının önemini ortaya koydu.

Antalya'da Hortumlar: Can Kayıpları ve Tarımsal Hasar

Kepez'de Dört İşçi Yaşamını Yitirdi

26 Ekim gecesi Antalya'nın Kepez ilçesi Fevzi Çakmak Mahallesi'ndeki bir inşaat alanında hortum meydana geldi.

Hortum, işçilerin kaldığı iki konteyneri parçaladı. Konteynerlerde bulunan beş işçiden dördü yaşamını yitirdi, biri yaralandı. Aynı şantiyedeki bir vinç de devrildi.

Olayın ardından başlatılan adli soruşturma kapsamında şantiye ve iş güvenliği koşulları incelemeye alındı.

Hortumlar kısa süreli ve dar alanlarda etkili olabilmelerine rağmen çok yüksek rüzgâr hızlarına ulaşabilir. Özellikle hafif yapılar, geçici barınma alanları, şantiye konteynerleri ve yeterince sabitlenmemiş donanımlar önemli risk taşır.

Manavgat'ta Seralar Zarar Gördü

13 Ekim'de Antalya'nın Manavgat ilçesi Taşağıl Mahallesi Mihrap mevkisinde meydana gelen hortum, tarımsal üretim alanlarında hasara neden oldu.

Antalya Büyükşehir Belediyesinin açıklamasına göre 10.540 metrekare sera alanı zarar gördü. Aynı dönemde Manavgat'ın Yavrudoğan Mahallesi'nde etkili olan dolu yağışı da 381 dekar tarım alanında hasara yol açtı.

Bu olaylar, meteorolojik afetlerin yalnızca can güvenliğini değil, tarımsal üretimi ve üreticilerin ekonomik koşullarını da etkilediğini göstermektedir.

İstanbul'da Şiddetli Yağış, Sel ve Heyelanlar

14 Ekim'de İstanbul'da etkili olan şiddetli yağışlar, birçok ilçede su baskınlarına, dere taşkınlarına, araçların mahsur kalmasına ve ulaşımda aksamalara neden oldu.

İstanbul Valiliğinin 20 Ekim tarihli açıklamasına göre, kayıp olarak aranan son kişinin de bulunmasıyla İstanbul'daki can kaybı yediye yükseldi. Kocaeli'de aynı yağış sistemiyle bağlantılı iki kişinin daha yaşamını yitirmesiyle bölgesel toplam dokuz oldu.

Yağışların günlük yaşam üzerindeki etkileri nedeniyle İstanbul'da 15 Ekim'de yüz yüze eğitime bir gün süreyle ara verildi.

Yağış Miktarları ve Su Baskınları

İstanbul Valiliğinin 14 Ekim saat 06.00–20.00 arasındaki kayıtlarına göre AFAD ve 112 Acil Çağrı Merkezine toplam 2.518 ihbar ulaştı.

Bunların 1.277'si su baskını, 15'i heyelan, 47'si ise mahsur kalmayla ilgiliydi. Bu rakamlar ilgili zaman aralığındaki ihbar sayılarını göstermektedir; her ihbarın birbirinden bağımsız bir afet olayı olduğu anlamına gelmez.

İstanbul Valiliğinin ilk ölçümlerinde Beykoz-Ömerli'de 193,84 kg/m², Sarıyer-İTÜ Maslak'ta 124,72 kg/m² ve Arnavutköy'de 125,9 kg/m² yağış bildirildi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesinin daha sonraki değerlendirmesinde ise Beykoz'da 242 kg/m², Eyüpsultan'da 190,5 kg/m² ve Sarıyer'de 187,9 kg/m² değerleri açıklandı. Ölçümlerin farklı istasyonlara ve raporlama dönemlerine ait olabileceği dikkate alınmalıdır.

Metrekareye düşen 1 kilogram yağış, yaklaşık 1 litre suya karşılık gelir. Dolayısıyla 242 kg/m² yağış, her metrekareye yaklaşık 242 litre su düşmesi anlamına gelir.

Bu miktarda suyun kısa süre içinde yüzey akışına dönüşmesi, özellikle geçirimsiz zeminlerin yoğun olduğu kentlerde drenaj sistemlerinin kapasitesini aşabilir.

Ekonomik Hasarın Boyutu

Türkiye Sigorta Birliğinden aktarılan verilere göre İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bursa'da 14–15 Ekim yağışlarının ardından 27 Ekim itibarıyla 10.130 sigorta hasar ihbarı kaydedildi.

Bildirilen toplam sigortalı hasar yaklaşık 11,99 milyar TL oldu. Bunun yaklaşık 10,77 milyar lirası İstanbul'a, 907,1 milyon lirası Kocaeli'ye aitti.

Bu rakamlar sigorta kapsamında bildirilen hasarı ifade eder; sigortasız kayıpları ve afetin bütün toplumsal maliyetlerini içermez.

Şiddetli Yağış Sonrası Heyelan Tehlikesi

Yoğun yağışların etkisi, yağışın sona ermesiyle hemen ortadan kalkmayabilir. Toprağa sızan su, gözenek suyu basıncını artırarak bazı yamaçların dayanımını azaltabilir.

İstinat duvarlarında hareket, zeminde yeni çatlaklar, ağaç ve direklerde eğilme, beklenmedik su çıkışları ve küçük toprak kaymaları, olası zemin hareketlerinin uyarıcı işaretleri olabilir.

Bu belirtilerin görüldüğü alanlardan uzaklaşılması, ilgili kurumlara bilgi verilmesi ve acil tehlikelerde 112 Acil Çağrı Merkezinin aranması önemlidir.

Dünyada Öne Çıkan Diğer Afetler

Çin'in Tibet Bölgesinde Deprem

22 Ekim'de Çin'in Tibet Özerk Bölgesi'ndeki Baqen ilçesinde güçlü bir deprem meydana geldi.

Asya Afet Azaltma Merkezinin derlediği bilgilere göre 16 kişi yaşamını yitirdi, 32 kişi yaralandı ve 300'den fazla ev yıkıldı.

Depremler meteorolojik afetlerden farklı olarak tektonik süreçlerden kaynaklanır. Bununla birlikte yapıların dayanıklılığı, yerleşim özellikleri ve afet hazırlığı, can kayıplarının boyutunu önemli ölçüde etkiler.

Nepal'de Ekim Ayında Heyelan Kaynaklı Taşkın

11 Ekim'de Nepal'in Gorkha bölgesindeki Budhi Gandaki Nehri'nde heyelanla ilişkili ani taşkın meydana geldi.

İlk haberlerde beş kişinin kayıp olduğu, evlerin sürüklendiği, köprülerin ve ulaşım bağlantılarının zarar gördüğü bildirildi.

Dağlık bölgelerde heyelanların nehir yataklarını geçici olarak kapatması ve oluşan engellerin aniden yıkılması, aşağı havzalarda çok kısa sürede yıkıcı taşkınlara neden olabilir.

Nepal'de Ağustos Ayındaki Büyük Sel

26 Ağustos'ta Nepal'in Çin sınırına yakın Himalaya bölgesinde meydana gelen ani sel, 2026 yılının en ağır afetlerinden biri oldu.

Nepal Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetim Kurumunun 5 Ekim tarihli verilerine göre 1.455 kişi yaşamını yitirdi, 5.285 kişi kayıp olarak bildirildi ve 13.795 kişi kurtarıldı.

Afet, yolları, köprüleri, hidroelektrik tesislerini, tarım alanlarını ve yerleşimleri etkiledi. Nepal hükûmetinin değerlendirmesinde fiziksel hasar ve ekonomik kayıpların toplamı yaklaşık 2,7 milyar ABD doları olarak hesaplandı.

Afetin nedenlerine ilişkin teknik değerlendirmelerde, buzul ve kaya kütlesi hareketleriyle bağlantılı ani taşkın mekanizması üzerinde duruldu.

Hindistan, Nepal ve Tayland'da Eylül Selleri

Eylül sonunda Güney ve Güneydoğu Asya'da etkili olan şiddetli yağışlar, farklı ülkelerde sel ve heyelanlara yol açtı.

29 Eylül tarihli haberlerde Hindistan'da 56, Nepal'de 14, Tayland'da ise en az 8 can kaybı bildirildi. Nepal'de ayrıca 11 kişinin kayıp olduğu, Tayland'da 41 eyaletteki sellerin 580.000'den fazla haneyi etkilediği aktarıldı.

Bu rakamlar belirtilen tarihteki raporlardır; daha sonraki bilançolar değişmiş olabilir.

Filipinler'de Tropikal Fırtınalar ve Muson Yağışları

Ağustos ve eylül aylarında Filipinler'i etkileyen Luis, Maymay ve Neneng tropikal sistemleri ile güneybatı musonu, geniş alanlarda sel ve heyelanlara neden oldu.

Asya Afet Azaltma Merkezinin aktardığı 7 Eylül tarihli verilere göre 43 kişi yaşamını yitirdi, 5 kişi kayboldu, 18 kişi yaralandı. Etkilenen kişi sayısı yaklaşık 9,53 milyon olarak bildirildi.

Diğer Bölgelerdeki Afetler

Mayıs–Ekim döneminde Çin, Japonya, Vietnam, Myanmar ve diğer Asya ülkelerinde tayfunlar, seller ve heyelanlar; Endonezya'da volkanik faaliyetler; Avrupa'da sıcak hava dalgaları; Akdeniz ve Balkanlar'da orman yangınları yaşandı.

Bu olayların bazıları geniş bölgeleri ve birden fazla ülkeyi etkiledi. Özellikle aşırı sıcakların sağlık üzerindeki sonuçları, doğrudan bildirilen ölümler kadar istatistiksel yöntemlerle hesaplanan aşırı ölüm tahminleriyle de değerlendirilmektedir.

Mayıs–Ekim 2026 Döneminde Öne Çıkan Doğal Afetler

Tabloda, Mayıs–Ekim 2026 döneminde Türkiye'de ve dünyada meydana gelen önemli doğal afetler, can kayıpları ve yol açtıkları başlıca zararlarla birlikte tarih sırasına göre sunulmuştur.

Doğal Afetlerin Ortak Özellikleri ve Artan Riskler

Farklı bölgelerde meydana gelen afetler, doğal tehlikelerin toplum üzerindeki etkilerinin yalnızca olayın şiddetine bağlı olmadığını göstermektedir.

Yoğun nüfuslu kentlerde yetersiz drenaj sistemleri, dere yataklarına yakın yapılaşma ve geçirimsiz yüzeylerin artması, şiddetli yağışların sel ve su baskınlarına dönüşmesini kolaylaştırabilir.

Dağlık bölgelerde yoğun yağışlar, heyelan ve kaya düşmesi tehlikesini artırabilir. Hortumlar ve kuvvetli fırtınalar ise özellikle hafif yapılar, geçici barınma alanları ve tarımsal tesislerde ağır hasarlara neden olabilir.

İklim değişikliği, birçok bölgede aşırı sıcaklıkların ve yoğun yağış olaylarının özelliklerini etkileyen önemli bir faktördür. Bununla birlikte, tek bir afetin doğrudan iklim değişikliğinden kaynaklandığını söyleyebilmek için olaya özgü bilimsel değerlendirmeler gerekir.

Depremler ise tektonik süreçlerle ilişkilidir. Ancak depremlerin yol açtığı can kayıpları ve hasarlar da yapı güvenliği, yerleşim koşulları ve hazırlık düzeyinden önemli ölçüde etkilenir.

Afetlere Hazırlık ve Riskin Azaltılması

Nevşehir'deki kaya düşmesi, Antalya'daki hortum ve İstanbul'daki sel, birbirinden farklı doğal süreçlerin ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gösterdi.

Doğal ve tarihî alanlarda jeolojik tehlikelerin değerlendirilmesi, geçici yapıların güvenliğinin denetlenmesi, dere yataklarının ve drenaj sistemlerinin düzenli kontrolü, meteorolojik erken uyarıların dikkate alınması ve riskli yerleşim alanlarında gerekli önlemlerin alınması, afetlerin yol açabileceği kayıpları azaltabilir.

Afetler karşısında yalnızca olay sonrasında yürütülen kurtarma ve yardım çalışmalarının değil, önceden yapılan hazırlıkların da belirleyici önemi bulunmaktadır.

Bilimsel bilgiye dayalı planlama, güvenli yapılaşma, etkili erken uyarı sistemleri ve toplumun doğru bilgilendirilmesi, doğal afetlerin insan yaşamı üzerindeki etkilerini azaltmanın temel koşullarıdır.

Kaynaklar

1. Anadolu Ajansı – Nevşehir'de peribacasından kopan kaya parçaları nedeniyle üç can kaybı, 29 Ekim 2026
2. TRT Haber – Nevşehir'de peribacası çöktü: Üç ölü, beş yaralı, 29 Ekim 2026
3. TRT Haber – Antalya'da hortum faciası: Dört ölü, bir yaralı, 27 Ekim 2026
4. Antalya Büyükşehir Belediyesi – Manavgat'ta hortum ve tarımsal hasar
5. TRT Haber – İstanbul'da sel nedeniyle can kaybı yediye yükseldi, 20 Ekim 2026
6. Anadolu Ajansı – İstanbul'da şiddetli yağış nedeniyle 2.518 ihbar
7. Anadolu Ajansı – İstanbul'da ölçülen yağış miktarları
8. Anadolu Ajansı – İstanbul'da eğitime ara verilmesi
9. Anadolu Ajansı – İstanbul ve çevre illerde selin sigortalı hasarı, 28 Ekim 2026
10. Asya Afet Azaltma Merkezi (ADRC) – Uluslararası afet bilgileri
11. Birleşik Krallık Avam Kamarası Kütüphanesi – Nepal'deki Ağustos 2026 selleri, 12 Ekim 2026
12. Reuters – Nepal'de sel sonrası arama kurtarma çalışmalarının sona ermesi, 5 Ekim 2026
13. Asya Afet Azaltma Merkezi – Nepal'de 26 Ağustos 2026 ani seli
14. Reuters – Nepal'de heyelan kaynaklı taşkın, 11 Ekim 2026
15. Reuters – Hindistan, Nepal ve Tayland'daki seller, 29 Eylül 2026
16. GMA News – Filipinler'de tropikal fırtınalar ve muson yağışlarının etkileri
17. Japonya Yangın ve Afet Yönetimi Ajansı – Afet bilgilendirmeleri
18. AFAD – Heyelan ve korunma önlemleri
19. İstanbul Büyükşehir Belediyesi – Yer bilimsel araştırmalar ve afet riski
20. Meteoroloji Genel Müdürlüğü – Meteorolojik analiz ve değerlendirmeler